ศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยาจัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 28 มีนาคม พ.ศ. 2545 โดยได้รับอนุมัติจากสภามหาวิทยาลัยมหาสารคามให้จัดตั้งศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยาขึ้น เพื่อจุดประสงค์ในการวิจัยและค้นคว้าซากดึกดำบรรพ์อันเป็นมรดกอันล้ำค่า ของประเทศไทยและถ่ายทอดองค์ความรู้ที่ได้นั้นไปสู่แหล่งชุมชนเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อสาธารณชน มีการเก็บรวบรวมซากฟอสซิลจากการลงภาคสนามทั่วพื้นที่ประเทศไทย เพื่อทำการสำรวจ ขุดค้นและเก็บรวบรวมตัวอย่างซากดึกดำบรรพ์มาไว้ยังห้องพิพิธภัณฑ์ศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชี