“มิวเซียม ปะพวน ที่ปากพลี” เป็นพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้ ดำเนินการโดย สถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ(มิวเซียมสยาม) ร่วมกับศูนย์วัฒนธรรมเฉลิมราชวัดฝั่งคลอง จังหวัดนครนายก เพื่อยกระดับพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านท้องถิ่นให้เป็นต้นแบบพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้ในระดับภูมิภาค และเป็นแหล่งท่องเที่ยวพิพิธภัณฑ์ด้านชาติพันธุ์ของจังหวัดนครนายก จัดแสดงนิทรรศการชื่อว่า "ชาติพันธุ์ตำนานพวน : ตำนานรักเจ้าจอมกับนางกอย" ภายใต้แนวคิด "วิถีไทยพื้นบ้านในวิถีสากล" บอกเล่าเรื่องราววิถีชีวิต ความเชื่อ ประเพณีและวัฒนธรรมที่เป็นอัตลักษณ์ของชาวไทยพวนในอำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก ชั้น 1 ประกอบด้วย โถงต้อนรับ จัดแสดงเรื่องพวน ชวนรู้ นิสัยใจคอชาวพวน , คำทักทายพวน , เมนูเด็ดชาวพวน อาณาจักรพวนสู่ชาติพันธุ์พวน การเคลื่อนย้ายจากเชียงขวาง สู่สยาม ป่าลึกลับและถ้ำลึกลับ แสดงเรื่องราวเรื่องราวตำนานความรักที่มีอุปสรรคของเจ้าจอมกับนางกอยการผจญภัยหาร่องรอยผ่านความเป็น “ชาวพวน” ของกอยให้ได้ เพื่อทั้งสองจะได้มีโอกาสครองรักร่วมกันตลอดไป พิธีบายศรีสู่ขวัญ เป็นประเพณีอย่างหนึ่งของคนไทยและคนลาว ด้วยความเชื่อที่ว่าทุกคนเกิดมาพร้อมกับสิ่งนามธรรมอย่างหนึ่งที่เรียกกันว่า “ขวัญ” ซึ่งมีหน้าที่รักษาประคับประคองชีวิตและติดตามเจ้าของไปทุกหนแห่ง การทำพิธีสู่ขวัญจึงเป็นการเชิญขวัญที่หนีหายไปให้เข้ามาอยู่กับตัว และเชื่อว่าเป็นการส่งเสริมพลังใจให้เข้มแข็ง มีสติและไม่ประมาท กระท่อมชาวพวน สร้างขึ้นมาตามแบบบ้านชาวพวน มีลักษณะเป็นเรือนผูก คือ สร้างด้วยไม้ไผ่ ใช้การสับฟากเป็นเรือน มัดด้วยเถาวัลย์ มุงหลังคาด้วยหญ้าคา ใต้ถุนสูงใช้เป็นคอกสัตว์ เช่น คอกวัวควาย หรือการตีไม้ระแนง หรือริ้วไม้ไผ่เพื่อเลี้ยงไก่ บางครัวเรือนใช้พื้นที่ใต้ถุนตั้งกี่ทอผ้า หรือมีแคร่สำหรับนั่งหรือนอนพักผ่อนในเวลากลางวัน หรือไว้รับแขกภายในเรือนมีอุปกรณ์สำหรับหุงหาอาหารต่างๆ ชั้น 2 ประกอบด้วย พวนอยู่ไหน การเข้าสู่สยามของชาวพวน ในสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีจนถึงช่วงที่ไทยได้รวบรวมเอาชาวพวนที่เหลือจากการปราบกบฏเจ้าอนุวงศ์ พวนนครนายก พระเจ้าอยู่หัวในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ทรงมีบทบาทนำชาวลาว (รวมถึงชาวพวน) ให้มาอยู่ป่าดงตะวันออกของกรุงเทพฯ คือ แถบเมืองปราจีนบุรี ฉะเชิงเทรา พนมสารคาม พนัสนิคม และเมืองปากพลี เป็นต้น อัตลักษณ์พวน ลักษณะรูปร่างและการแต่งกาย ภาษาพวน ประเพณีพวน ฮีต ๑๒ คอง